50 lat Stowarzyszenia

W 1958 roku - w jakże odmiennych od dzisiejszych warunkach społecznych i politycznych - grono osób z kręgów ówczesnej Polonii i sympatyków kraju naszego pochodzenia podjęło starania o uzyskanie oficjalnej - a było to wówczas koniecznością - politycznej zgody na założenie stowarzyszenia.
Dzięki zespoleniu sił i różnym zabiegom ich starania zakończyły się sukcesem. Założone zostało Polskie Stowarzyszenie Kulturalne im. Józefa Bema na Węgrzech, które istnieje i działa do dziś. Uroczystość swą obecnością zaszczyciła pani Joanna Stempińska ambasador RP na Węgrzech, pan Andrzej Przewoźnik, sekretarz generalny Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa, prof. Marek Ziółkowski - wicemarszałek Senatu RP, pan Piotr Zientarski senator polskiego parlamentu, pani Viktoria Kishegyi - główny doradca przewodniczącej Zgromadzenia Narodowego Węgier ds. Polityki Narodowej, Pani Erika Németh - dyrektor Wydziału ds. Mniejszościowych i Etnicznych w Urzędzie Rady Ministrów Republiki Węgier., licznie przybyli przedstawiciele władz i ministerstw Polski i Węgier, Urzędów Marszałkowskich z Łodzi i Olsztyna, starostwa powiatu kaliskiego, Rady Miasta Krakowa, stowarzyszenia "Wspólnota Polska" - członek Zarządu Głównego pan Jarosława Chołodecki i Fundacji "Pomoc Polakom na Wschodzie" z jej wiceprezesem panem Wiesławem Turzańskim. Klub Polskiego Stowarzyszenia Polaków i ich Przyjaciół na Słowacji reprezentował pan Anton Glezgo, a Kongres Polaków w Republice Czeskiej pani Helena Legowicz, obecni byli przedstawiciele Polskich Samorządów Mniejszościowych na Węgrzech z panią Moniką Sagun-Molnárné przewodniczącą OSMP na czele oraz stowarzyszeń polonijnych: Stowarzyszenia Katolików Polskich na Węgrzech p.w. Św. Wojciecha oraz "Polonia Nova". Wśród gości zaproszonych był również proboszcz Polskiej Parafii Personalnej na Węgrzech ks. Leszek Kryża SChr.
Obecne były panie Julia Koziorowska i Gabriela Hajdu, które w 1958 roku były świadkami narodzin stowarzyszenia Bema.

Bardzo licznie na pokład statku "Europa" przybyli członkowie i sympatycy Stowarzyszenia "Bema". Podczas uroczystości z inicjatywy i pomysłu PSK im. J. Bema podpisano list intencyjny dotyczący współpracy polonijnej krajów V-4. Oto tekst tego dokumentu:
 
"My przedstawiciele trzech znaczących organizacji polonijnych z Węgier, Słowacji i Czech - krajów tworzących Grupę Wyszehradzką, a reprezentowanych przez: Polskie Stowarzyszenie Kulturalne im. J. Bema na Węgrzech, Klub Polskiego Stowarzyszenia Polaków i ich Przyjaciół na Słowacji, Kongres Polaków w Republice Czeskiej przybyli do Budapesztu na uroczyste obchody 50-lecia istnienia najstarszej organizacji polonijnej na Węgrzech - PSK im. J. Bema wyrażamy wolę sąsiedzkiej, polonijnej współpracy kulturalnej i oświatowej na rzecz integracji polonijnej wspólnoty, a także będącą próbą poszukiwań odpowiedzi na pytanie dotyczące przyszłości organizacji polonijnych. Niech nazwa statku "Europa" stanie się symbolem tych działań, a tym samym uściśleniem polonijnych węgiersko-słowacko-czeskich kontaktów regionalnych Europy Środka."
Najbardziej zasłużonych działaczy Stowarzyszenia oraz jego przyjaciół obdarzono pięknymi, wykonanymi dzięki wsparciu Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa - medalami 50-lecia PSK im. J. Bema oraz okolicznościowymi dyplomami. Ponadto PSK im. J. Bema na Węgrzech stało się laureatem złotego krzyża św. Stanisława, przyznanego mu za 50 lat popularyzacji polskiej kultury, obyczajów, kultywowanie tradycji i przyjaźni polsko-węgierskiej. Podobne medale otrzymali: pan Eugeniusz Korek i pani Małgorzata Végh.

"50 lat i co dalej?" Pytanie to było mottem przewodnim prowadzonego przez dziennikarkę zajmującą się polską i polonijną tematyką na Węgrzech Bożenę Bogdańską-Szadai oraz publicystę, dziennikarza, wybitnego znawcę polsko-węgierskich kontaktów Attilę Szalai, międzynarodowego spotkania panelowego na temat: "Jedna dusza - dwa narody" - polskie i węgierskie kontakty partnerskie i ich rola we współpracy regionalnej krajów V-4 "Alma Mater nad Wisłą i Dunajem" - oświata i kultura "Europa da się lubić - mała globalizacja - polsko-węgierskie kontakty młodzieży, a tożsamość środkowo-europejska".
W nadzwyczaj interesującej dyskusji między innymi udział wzięli goście ze Słowacji, Czech, Polski i Węgier, przedstawiciele polskich i węgierskich władz samorządowych, organizacji polonijnych, Fundacji "Pomoc Polakom na Wschodzie" oraz węgierskiej młodzieży.

Wieczór galowy ciekawie wypełnił występ przybyłego z Olsztyna specjalnie na tę okazję zespołu "Czerwony Tulipan", który chyba jak nikt inny potrafi strzec swojej "małej ojczyzny". Następnie zaproszono do uroczystej kolacji i statek odpłynął na rejs Dunajem. Następnego dnia w budapeszteńskim kościele polskim p.w. Najświętszej Maryi Panny Wspomożycielki Wiernych celebrowana była Jubileuszowa msza święta.

Całość rozpoczętych już 13 marca polsko-węgierskim "Okrągłym stołem"
uroczystości jubileuszowych odbywała się pod honorowym patronatem:
Przewodniczącej Zgromadzenia Narodowego Węgier pani Dr Katalin Szili, Marszałka Senatu RP pana Bogdana Borusewicza oraz Wiceprzewodniczącego Węgierskiego Parlamentu pana Sándora Lezsáka.

Polskie Stowarzyszenie Kulturalne im. J. Bema na Węgrzech jest najstarszą działającą nieprzerwanie od pół wieku organizacją polonijną i jednym z najstarszych stowarzyszeń polonijnych w Europie Środkowej.

(b.)

<<powrót::